پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

کتب فتوایی » مناسک حج

کیفیت احرام ← → میقات‌های احرام

احکام میقات‌ها

مسأله 164 : احرام بستن پیش از میقات جایز نیست، و در احرام عبور نمودن کفایت نمی‌کند، بلکه بایستى از خود میقات احرام بسته شود، و از این حکم دو مورد استثناء می‌شود :
1 ـ آنکه نذر نماید که پیش از رسیدن به میقات احرام ببندد، که در این صورت احرام بستن قبل از میقات صحیح و احتیاجى به تجدید آن در میقات یا گذشتن از میقات نیست، بلکه می‌تواند از راهى به مکه برود که به هیچ یک از میقات‌ها برخورد نکند، و در این حکم فرقى بین حج واجب و مستحب و عمره مفرده نیست .
بلى فرقى که هست این است که اگر احرام براى حج یا عمره تمتع باشد، لازم است در ماهاى حج باشد ( شوال، ذى القعده، ذى الحجه ) چنانکه گذشت .
کسى که قصد عمره مفرده در ماه رجب دارد، و بیم آن داشته باشد که اگر احرام را تا میقات به تأخیر اندازد موفق به درک عمره ماه رجب نشود، براى چنین شخصى جایز است قبل از میقات احرام ببندد و براى او عمره رجب شمرده می‌شود، هرچند بقیه اعمال عمره را در ماه شعبان به جا آورد، و در این حکم فرقى بین عمره واجب و مستحب نیست.
مسأله 165 : بر مکلف واجب است یقین به رسیدن به میقات پیدا نموده و احرام ببندد یا اطمینان به آن حاصل نماید، یا حجت شرعى داشته باشد، و چنانچه شک در رسیدن به میقات داشته باشد، احرام بستن براى او جایز نخواهد بود .
مسأله 166 : کسى که نذر نموده قبل از میقات احرام ببندد و بر خلاف نذر خود از میقات احرام بست، احرام وى باطل نیست، ولى کفاره مخالفت نذر بر او واجب می‌شود، اگر از روى عمد این کار را کرده باشد .
مسأله 167 : همچنان که تقدیم احرام بر میقات جایز نیست، تأخیر آن از میقات نیز جایز نیست، پس کسى که قصد حج یا عمره یا دخول حرم یا مکه را دارد، جایز نیست در حال اختیار از میقات بگذرد مگر آنکه احرام بسته باشد هرچند میقات دیگرى در پیش روى داشته باشد، و هرگاه بدون احرام از میقات گذشته، در صورت امکان باید به میقات برگردد، مگر کسى که بدون عذر از ذو الحلیفه گذشته و به جحفه رسیده باشد، که چنین شخصى بنا بر اظهر برایش کافى است که از جحفه احرام ببندد، اگرچه گناهکار است .
و احوط این است که مکلف از محاذى میقات نگذرد مگر با احرام، اگرچه بعید نیست که گذشتن جایز باشد، در صورتى که در پیش روى مکلف میقاتى یا محاذى میقاتى باشد .
و چنانچه مسافر قصد انجام مناسک یا دخول حرم یا مکه نداشته باشد، مانند مسافرى که کارى در بیرون حرم داشته باشد، ولى بعد از گذشتن از میقات قصد دخول حرم نماید، در این صورت جایز است که براى انجام عمره مفرده از اولین نقطه بیرون حرم احرام ببندد .
مسأله 168 : هرگاه مکلف ـ در غیر صورتى که گذشت ـ از روى علم و عمد احرام از میقات را ترک نمود و از آن گذشت، در آن دو صورت است :
اوّل : آنکه بتواند به میقات برگردد، که در این صورت واجب است به میقات برگشته و از آن احرام ببندد، خواه از داخل حرم برگردد یا از بیرون آن، پس اگر چنین کرد، عملش بدون اشکال صحیح خواهد بود .
دوم : آنکه نتواند به میقات برگردد، چه در بیرون حرم باشد و چه در داخل آن، و اگر داخل آن باشد چه بتواند بیرون برود و چه نتواند، و اظهر در این صورت بطلان حج است و عدم کفایت احرام از غیر میقات،
و وجوب انجام حج در سال دیگرى در صورتى که مستطیع باشد .
مسأله 169 : هرگاه مکلف به جهت فراموشى یا بى هوشى و مانند اینها یا نداشتن حکم یا ندانستن میقات ـ در غیر صورتى که گذشت ـ احرام را ترک نماید، یعنى بدون احرام از میقات بگذرد، در آن چهار صورت است :
اوّل : آنکه بتواند به میقات برگردد، که در این صورت واجب است به میقات برگشته و از همان جا احرام ببندد.
دوّم : آنکه در حرم باشد و برگشتن به میقات غیر ممکن و به بیرون حرم ممکن باشد، که در این صورت لازم است از حرم بیرون رفته و از بیرون حرم محرم شود .
و اولى در این صورت این است که هرچند می‌تواند از حرم دور شود سپس از آنجا احرام ببندد .
سوّم : آنکه در حرم باشد و برگشتن به بیرون حرم برایش ممکن نباشد، که در این صورت لازم است از جاى خود احرام ببندد، هرچند وارد مکه شده باشد .
چهارم : آنکه در خارج حرم باشد و نتواند به میقات برگردد . و احوط در این صورت این است که به مقدار ممکن برگردد سپس محرم شود .
و در تمام این چهار صورت اگر مکلف وظایفى را که گفته شد انجام بدهد . حکم به صحت عمل او می‌شود . و کسى که احرام را قبل یا بعد از میقات بسته باشد، اگرچه از روى ندانستن یا فراموشى باشد حکم کسى را دارد که احرام نبسته و چهار صورت گذشته در حق او جارى است .
مسأله 170 : هرگاه زن حائض از روى جهل به حکم و ندانستن مسأله از میقات احرام نبسته و داخل حرم شد، پس احوط این است که در صورتى که نتواند به میقات برگردد، به بیرون حرم رفته و از آنجا احرام ببندد، بلکه احوط براى او در این صورت این است که تا آنجا که ممکن است از حرم دور شود سپس احرام ببندد به شرطى که این عمل مستلزم فوت حج نباشد، و در صورتى که انجام این عمل برایش ممکن نباشد، با دیگران یکسان خواهد بود، یعنى در چنین صورتى حکم او همان حکمى است که براى دیگران یکسان خواهد بود، در مسأله ( 169 ) ذکر شد .
مسأله 171 : هرگاه عمره فاسد شد، اگرچه به علت فساد احرام آن باشد، واجب است در صورت امکان از سر گرفته شود، و در صورت عدم اعاده آن هرچند بجهت کمى وقت باشد، حج فاسد خواهد بود و لازم است در سال بعد اعاده شود .
مسأله 172 : جمعى از فقها فرموده اند : اگر مکلف از روى نادانى یا فراموشى عمره را بدون احرام بجا آورد، عمره وى صحیح است، و این فرمایش خالى از اشکال نیست، و احتیاط در این صورت این است که در صورت امکان به ترتیبی که گفته شد اعاده نماید .
مسأله 173 : در مسائل گذشته بیان نمودیم، کسى که وطنش از مکه دور باشد، واجب است از یکى از پنج میقات اول که ذکر آنها گذشت براى عمره احرام ببندد، پس اگر راهش از آن میقات باشد اشکالى وجود ندارد، و اگر در راهش از هیچ‌یک از آنها نمی‌گذرد چنانچه در این زمان چنین است زیرا اغلب حجاج ابتدا وارد فرودگاه جده می‌شوند و قسمتى از آنها می‌خواهد اعمال عمره و حج را بر رفتن مدینه منوره مقدم بدارند و معلوم است که جده ازجمله میقاتها نیست بلکه محاذى بودن آن با یکى از میقاتها هم ثابت نشده بلکه اطمینان به عدم محاذات با آن حاصل است، بنابراین حجاج می‌توانند یکى از سه راه را اختیار کنند :
اوّل : اینکه نذر نمایند که در وطن خود را در راه قبل از گذشتن از آسمان بعضى از میقاتها احرام ببندد، و بر طبق نذر خود عمل نمایند، و این در صورتى خالى از اشکال است که مستلزم زیر سایه قرار گرفتن از شعاع آفتاب نباشد، مانند آنکه سفر در شب صورت بگیرد، و مستلزم حفظ نمودن خود از باران نیز نباشد .
دوّم : اینکه از جده به یکى از میقاتها یا محاذى یکى از آنها برود و از آنجا احرام ببندد، و یا به جایی برود که در پشت یکى از میقاتها قرار گرفته باشد و از آنجا با نذر احرام ببندد، مانند ( رابغ ) که پشت جحفه قرار گرفته .
توضیح : رابغ شهر معروفی است که بین آن و شهر جده جاده عمومى وجود دارد و رسیدن به آن آسان است، بر خلاف جحفه که رفتن به آنجا ممکن است سخت باشد .
سوّم : اینکه از جده با نذر احرام ببندد، و این در صورتى جایز است که بداند ـ اگرچه اجمالاً ـ بین جده و حرم نقطه اى وجود دارد که محاذى یکى از میقاتها باشد، چنانکه بعید هم نیست در این راه نقطه اى محاذى جحفه وجود داشته باشد و اما اگر فقط احتمال وجود آن را بدهد و علم به آن براى او حاصل نشود، پس براى چنین شخصى اختیار راه سوم جایز نیست .
بلى اگر به جده آمد به‌ قصد رفتن به یکى از میقاتها یا آنچه در حکم آنها است، و بعداً نتوانست برود، در این صورت نیز جایز است از جده با نذر احرام ببندد،
و بنا بر اظهر لازم نیست در این صورت احرام خود را قبل از دخول در حرم تجدید نماید .
مسأله 174 : در سابق گفته شد شخصى که می‌خواهد حج تمتع به جا آورد، واجب است که براى حج خود از مکه محرم شود، پس اگر با علم و عمد از جاى دیگرى غیر از مکه احرام ببندد، احرامش صحیح نخواهد بود، هرچند با احرام وارد شود، بلکه در صورت امکان واجب است احرام را در مکه تجدید نماید، و در غیر این صورت حجّش باطل خواهد بود .
مسأله 175 : هرگاه کسى که می‌خواهد حج تمتع نماید فراموش نمود که از مکه محرم شود، در صورت امکان واجب است به مکه برگردد، و اگر ممکن نشد، از جاى خود هرچند در عرفات باشد احرام ببندد، و حجّش صحیح خواهد بود، و همچنین است حکم کسى که مسأله را نمی‌دانسته .
مسأله 176 : کسى که احرام حج را به کلى فراموش نموده و تا پایان اعمال حج یادش نیاید، حجش صحیح است و همچنین است حکم جاهل به مسأله .
کیفیت احرام ← → میقات‌های احرام
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français