پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

کتب فتوایی » مناسک حج

شرایط وجوب حج ←

وجوب حج

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین ، و الصلاة و السلام علی محمد و آله الطاهرین
بر هر مکلفی که دارای شرایط ذیل باشد حج واجب است ، و وجوبش از کتاب و سنّت قطعی ثابت شده . و حج یکی از ارکان دین و وجوبش از ضروریات است ، و ترک آن با اعتراف به ثبوتش از گناهان بزرگ است ، همچنان که انکار اصل فریضه در صورتی که مستند به شبهه نباشد کفر است خداوند متعال در کتاب مجید خود فرموده : ( و لله علی الناس حجّ البیت من استطاع الیه سبیلاً و من کفر فانّ الله غنی عن العالمین ) یعنی خداوند متعال حج خانه خود را بر کسانی که مستطیع و متمکن از رفتن به سوی آن هستند واجب فرموده ، و هر کس از این واجب رو گردانده و منکر آن سود ، ( به خود ضرر زده است ) و خداوند از جهانیان بی نیاز است .
و شیخ کلینی ـ علیه الرحمه ـ به طریق معتبر از حضرت صادق ـ سلام الله علیه ـ روایت نموده که حضرت فرمود :
هر کس از دنیا برود و حجّة الاسلام را به جا نیاورده باشد ـ بدون اینکه به علت احتیاج مبرم یا بیماری از آن بازمانده باشد ، یا آنکه حکومت از رفتنش جلوگیری کرده باشد ، چنین کس ـ در حال مردن ، یهودی یا نصرانی خواهد بود . این آیه کریمه و این حدیث شریف در اهمیت حج و وجوبش کافی است ، و روایات بسیاری در این دو موضوع وارد شده که این مختصر گنجایش آنها را ندارد ، و از جهت اختصار به همین قدر اکتفا شد .
و حج واجب بر هر مکلفی ـ در اصل شریعت اسلام ـ یک مرتبه در تمام عمر است ، و آن را حجة الاسلام می نامند .
بلی گاهی برای بار دوّم و یا بیشتر ممکن است واجب شود ، بعلت اجیر شدن برای رفتن به حج و مانند آن ، که تفصیلش در این رساله در جای خود خواهد آمد .
مسأله 1 : وجوب حج پس از تحقق شرایطش فوری است ، پس باید در سال اوّل استطاعت انجام شود ، و اگر کسی آن را در سال اول انجام نداد باید در سال دوم انجام دهد ، و همچنین سالهای بعد .
ولی در این فوریت دو وجه است :
اول : اینکه شرعی باشد ، و گویا مشهور هم همین باشد .
دوم : اینکه عقلی باشد ، از باب احتیاط تا مبادا تأخیر آن منجر بترک واجب بدون عذر شود که در این صورت مستحق عقوبت خواهد بود .
و وجه اوّل احوط است و دوم اقوی ، پس اگر آنرا از سال اول استطاعت تأخیر انداخت بدون اینکه اطمینان داشته باشد که بعداً میتواند آنرا انجام دهد ، ولی بعداً موفق به انجام آن شود متجرّی میباشد ، و اگر اصلاً موفق نشود مرتکب گناه بزرگی میباشد .
مسأله 2 : اگر حج بر کسی واجب شد ، واجب است مقدمات و وسائل آنرا را طوری تهیه نماید که بتواند آنرا در وقتش درک نماید ، و در صورتی که کاروانهای متعددی باشد و اطمینان داشته باشد با هر کاروانی سفر نماید حج را در وقتش درک مینماید ، مخیّر است با هر کدام سفر نماید ، اگر چه اول آنست که با کاروانی سفر نماید که اطمینان به درک حج ، در صورت سفر با آن بیشتر باشد .
و اگر کاروانی پیدا شود که اطمینان حاصل نماید به درک حج در صورت سفر با آن کاروان ، در این حال ، جایز نیست تأخیر اندازد ، مگر آنکه اطمینان حاصل نماید کاروان دیگری پیدا خواهد شد که بتواند با آن سفر نماید بطوری که حج را در وقتش درک نماید .
و همچین است سائر خصوصیات سفر ، از قبیل اینکه زمینی یا هوائی یا دریائی باشد ، و مانند آن .
مسأله 3 : اگر شخصی مستطیع شد و رفتن به حج در سال حصول استطاعت بر او واجب شد ، و به علت اطمینان به درک آن در همین سال حتی در صورت دیر حرکت کردن ، سفر خود را بتأخیر انداخت ، و اتفاقاً حج را ـ به علت تأخیر ـ درک ننمود ، در تأخیر حج معذور خواهد بود ، و بنابر اظهر ، حج بر او مستقر نخواهد شد .
و همچنین است در سائر موارد حصول عجز او درک حج بعلت پیش آمدن اتفاقاتی که مانع از درک آن شود ، بدون اینکه تفریط و تقصیری از او سر زده باشد .
شرایط وجوب حج ←
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français