پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

پرسش و پاسخ » امر به معروف و نهی از منکر

۱ پرسش: لطفا شرایط واجب شدن امر به معروف و نهی از منکر را توضیح دهید.
پاسخ: در وجوب أمر به معروف و نهى از منکر باید شرائط زیر وجود داشته باشد :
۱ ـ شناخت معروف و منکر ولو به طور اجمال . بنابراین کسى که معروف و منکر را نمیشناسد ، و آنها را از همدیگر تشخیص نمیدهد ، امر به معروف و نهى از منکر واجب نیست ، بلى گاهى براى امر به معروف و نهى از منکر کردن یاد گرفتن و شناختن معروف و منکر ، واجب میشود .
۲ ـ احتمال تأثیر در شخص خلافکار . بنابراین اگر کسى میداند که سخن و گفته او أثر ندارد ، مشهور بین فقهاء آن است که در این صورت وظیفه ندارد ، و امر به معروف و نهى از منکر بر او واجب نیست ، ولى احتیاط واجب آن است که کراهت و ناراحتى خود را از کارهاى ناشایسته خلافکار بهر طورى که ممکن است اظهار نماید ، هر چند بداند که در او اثر نخواهد داشت .
۳ ـ قصد ادامه کارهاى ناشایسته و خلاف از شخص خلافکار . بنابراین شخص خلافکار چنانچه نخواهد کارهاى خلاف خود را تکرار کند و دوباره مرتکب شود ، امر به معروف و نهى از منکر واجب نیست .
۴ ـ معذور نبودن شخص خلافکار در کارهاى زشت و خلاف خود ، با اعتقاد اینکه کار زشتى که انجام داده حرام نبوده ، بلکه مباح بوده ، و یا کار خوبى که ترک کرده واجب نبوده است .
بلى اگر منکر از کارهائى باشد که شارع مقدّس هرگز بوقوع آن راضى نیست ـ مثل قتل نفس محرّم ـ جلوگیرى از آن واجب است ، هر چند انجام دهنده معذور باشد ، و حتّى مکلّف هم نباشد .
۵ ـ ضرر جانى یا آبروئى و یا مالى ـ بمقدار قابل توجّه ـ شخص امر کننده به معروف و نهى کننده از منکر را تحدید نکند ، و مشقّت و دشوارى غیر قابل تحمل وجود نداشته باشد ، مگر اینکه کار معروف ـ خوب ـ و منکر ـ بد ـ بقدرى نزد شارع مقدّس مهم باشد که باید در راه آن ضررها و دشواریها را تحمّل نمود .
اگر بخود امر به معروف و نهى از منکر کننده ضرر متوجّه نشود ، ولى بر کسان دیگر از مسلمین ضرر جانى ، یا آبروئى ، و یا مالى معتنا به متوجّه گردد ، امر به معروف و نهى از منکر واجب نمیشود ، که در اینصورت أهمّیت ضرر و آن کار مقایسه میگردد که گاهى در صورت ضرر هم امر به معروف ، و نهى از منکر ساقط نمی شود .
۲ پرسش: آیا امر به معروف و نهی از منکر با وجود احتمال تأثیر و ایمنی از ضرر در مورد کسی که از دوستدران اهل بیت نیست و یا کافر است، واجب است؟
پاسخ: بلی، اگر همه شرایط فراهم باشد واجب است.
و از جمله شرایط آن است که شخص در ارتکاب منکر و یا ترک واجب، معذور نبوده باشد و جاهل مقصر و معذور نیست پس او را نخست باید ارشاد و راهنمایی کرد سپس اگر مخالفت ورزید مورد امر و نهی قرار داد.
و این، در صورتی است که منکر از چیزهایی نباشد که شارع مقدّس به هیچ وجه راضی به وقوع آن نیست مثل فساد در روی زمین و آدم کشی وخونریزی و امثال آن وگرنه جلو اینگونه کارها باید گرفته شود هرچند که کننده، جاهل قاصر بوده باشد.
۳ پرسش: آیا مرد اجازه دارد که حجاب را به همسر و فرزندان خود تحمیل کند؟
پاسخ: مرد نمی تواند همسر خود را مجبور کند به رعایت کردن حجاب ولی می تواند او را از بیرون رفتن منع کند حتی با حجاب. پس می تواند شرط کند که اگر حجاب کامل پوشید حق دارد خارج شود. و اما در مورد فرزندان بالغ نمی تواند آنها را مجبور کند و تنها از راه تبلیغ صحیح و ارشاد و امر به معروف باید آنها را وادار نماید.
برای ارسال سوال جدید اینجا را کلیک کنید
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français