پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

پرسش و پاسخ » رؤیت هلال

۱ پرسش: در برخی بلاد شرقی به استناد سخن عده ای شاهد که رؤیت هلال کرده اند اول ماه نزد بعضی علما ثابت می شود با این ویژگی:
۱- شهود هر چند سی تن باشند مثلآ در بلاد مختلف پراکنده مثل این که دو تن از اصفهان ، سه تن ازقم ،دو تن از یزد چهار تن ازکویت ، پنج تن از بحرین ،دو نفراز أحساء ، شش نفر از سوریه و همینطور.
۲- افق در برخی سرزمینهای باختری هم صاف بوده و امکان رؤیت در آنجاها توسط مؤمنان ، امکان داشته باشد و مانعی از رؤیت نبوده است.
۳- رصد خانه انگلستان اعلام کرده که دیدن هلال در امشب (مثلأ )در انگلستان بدون تلسکوپ و چشم مسلح ممکن نیست اما فردا شب رویت بدون وسیله میسر می باشد.
حکم دراین مورد چیست ؟نظر مبارک را بفرمایید.
پاسخ: پراکنده شدن گواهان در بلاد مختلف ممکن است موجب سلب اعتماد شود.
مثلا: اگر گروه زیادی از مردم شهر استهلال نمایند ولی بیش از دو نفر عادل کسی دیگر ادعای رؤیت ماه را نکند، یا آنکه گروهی استهلال کنند و دو نفر عادل از میان آنان ادعای رؤیت کنند، و دیگران رؤیت نکنند، حال آنکه دو نفر عادل دیگر در میان آنها باشد که در دانستن جای هلال، و در تیزبینی مانند آن دو عادل اوّل باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد، در این چنین موارد اوّل ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی‏شود.
۲ پرسش: در یک شهری هستم و شناخت نسبت دیدن ماه و کیفیت آن ندارم می توانم به گفته علماء یا اعلان آن از سایتهای عمومی اعتماد کنم و روزه بگیرم یا افطار کنم؟
پاسخ: میتوانید استهلال کنید و از ماه مشخص کنید در وقت غروب روز ۲۹ از ماه واگر ماه را ندیدید ماه را سی روز کامل کنید مگر اینکه مطمئن شوید که افراد دیگر با چشم خود ماه را دیدند و اعتبار به اعلان آن از رسانه های گروهی فی نفسه ندارد.
۳ پرسش: آیا برای تعیین عید فطر باید از حاکم شرع تبعیت کرد؟
پاسخ: اول ماه به حکم حاکم شرع ثابت نمی‏ شود ، مگر این که از حکم او ، یا ثابت شدن ماه نزد او ، اطمینان به دیده شدن ماه حاصل شود .
۴ پرسش: در شهرهایی که ابر آسمان را می گیرد و دیدن ماه ممکن نباشد اگر با هواپیما از ابرها گذشت و ماه را دید آیا اول ماه ثابت می شود؟
پاسخ: بله اگر مطمئن شود که ماه بگونه ای است که بر سطح زمین هم قابل رویت است اگر ابر نبود مگر اینکه اطمینان پیدا کند که ماه به نحوی که قابل رویت باشد با چشم غیر مسلح در افق شهر موجود است.
۵ پرسش: مقلد معظم له هستیم آیا باید برای رؤیت هلال و عمل به تکالیف وابسته به این موضوع مثل روزه و عید فطر باید طبق نظر ایشان عمل کنیم؟ و نیز چطور می توانیم مثلاً راجع به هلال ماه شوال نظر ایشان را بفهمیم؟
پاسخ: ملاک در وجوب افطار تحصیل وثوق به بودن ماه در افق شهری که مقیم هستید به نحوی که قابل رؤیت باشد با چشم غیر مسلح.
۶ پرسش: با توجه به اختلافات فاحش در رؤیت هلال ماه:
(۱) میزان رؤیت چیست؟
(۲) آیا استفاده از تقویمهای موجود کافی می باشد یا اینکه باید از طرف مراجع اعلام رؤیت گردد؟
(۳) آیا دیدن ماه در یک کشور ملاک برای دیگر کشورها نیست؟ افق یک کشور تا کجاست؟
(۴) آیا به محض رؤیت در یک شهر بقیه شهرهای آن کشور باید تبعیت نمایند؟
پاسخ: ۱-دیدن ماه با چشم عادی غیر مسلح.
۲-تقویم فی نفسه اعتبار ندارد.
۳ و۴- بله مانند قم و تهران اگر از نظر عرض جغرافیایی نزدیک هم باشند.
۷ پرسش: با وجود مراکز مهم رصدخانه ای و ژئوفیزکی و علم روز دنیا که حلول ماه را ثابت می کند آیا باز هم اثبات آن باید از طریق رؤیت چشم غیر مسلح باشد؟ دلایل شرعی این الزام چیست؟ در غیر اینصورت دیدگاه حضرتعالی چه می باشد؟
در هنگام همزمانی ماه مبارک رمضان با فصل پاییز و زمستان و شرایط خاص جوی چگونه میتوان به رؤیت هلال از طریق چشم غیر مسلح اکتفا کرد؟ آیا به لحاظ شرعی مانعی بر سر راه اثبات این امر از طریق علوم جدید وجود دارد؟
پاسخ: اخبار علمای فلک و رصدشناسان بر دو گونه است:
۱-اخباری که بر حسابات ریاضی دقیق اعتماد می کند و متضمن اجتهاد یا حدس مشخص نیست مانند خبر دادن آنها از تاریخ دقیق تولد ماه و وقت بیرون شده ماه از محاق و مقدار بلندی افق شهر و درصدی قسم روشن آن نسبت به بلندترین قطری که قرص ماه به آن می رسد و مانند آن و عادت نظرات در این موارد اختلاف ندارند بله ممکن است بعضی در محاسبه اشتباه کنند.
۲-اخباری که بر مبنای حدس واجتهاد و آزمایش و برخورد اعتماد می کند مانند اینکه بعضی آنها گفته اند که ماه وقتی که قابل رویت باشد اگر به ارتفاع ۶ درجه بر روی افق باشد یا اینکه وقتی به عمر ۲۲ ساعت باشد یا اینکه فلان مقدار از آفتاب دور باشد و مانند آن در این قسم از خبر اختلاف نظر آنها زیاد است.
پس اگر قول علمای فلک یا رصد مستند به حسابات ریاضی دقیق باشد پس قابل اعتماد است در فرض مامون بودن از وقوع در خطا در محاسبات مانند مواردی که مخبر منفرد باشد و خبر روست انها محرز باشدف اما اگر قول او مستند به حدس و تشخیص و تجربه باشد مانند شروطی که بعضیها ذکر کرده اند یا اینکه ماه قابل رویت باشد با چشم عادی غیر مسلح از جهت حجم مقدار روشن از ماه و ارتفاع از افق و بعد ماه از آفتاب که این اخبار اعتبار ندارد مگر اینکه اطمینان به حجت آنها پیدا شود.
۸ پرسش: آیا مقلدین در مورد تعیین روز عید فطر باید به مراجع خود رجوع کنند یا همان روزی که در کشور عید فطر اعلام می شود باید مدنظر همه باشد ؟
پاسخ: بر مکلف واجب است ضوابط ثبوت ماه را طبق فتوای اعلم تطبیق کند .
۹ پرسش: در خصوص افق شرعی برای کسی که مقلد حضرتعالی می باشد ولی در سرزمینی زندگی می کند که به لحاظ افق شرعی با افق شرعی شما اختلاف زیادی دارد مسئله رؤیت هلال ماه و روز اول ماه رمضان برای چنین شخصی چه حکمی پیدا می کند؟
آیا باید به حکم شرعی مرجعی که هم افق با بنده است اقتدا کنم؟
یا به حکم مرجع تقلید خودم که حضرتعالی می باشید ولی به لحاظ افق شرعی با بنده هم افق نیستید؟
و آیا حکمی را که شما مثلاً در خصوص اول ماه صادر می فرمائید برای بنده که هم افق با شما نمی باشم نیز لازم الاجراء می باشد؟
و یا شما برای کسانی که با شما هم افق نیستند حکم دیگری صادر می فرمائید که میبایستی افرادی امثال من از آن پیروی بکنند؟
پاسخ: شروع ماه جدید وابسته به آن است که هلال ماه در افق شهری که مکلف در آن موجود است با چشم عادی و غیر مسلح قابل رؤیت باشد.
پس موارد زیر هرچند نزد دیگران یا شما ثابت شود به تنهایی موجب ثبوت شروع ماه نیست:
۱- در شهر دیگری قابل رؤیت باشد یا دیده شود.
۲- ماه بوسیله دوربین یا تلسکوب یا دیگر وسایل نجومی مشاهده شود.
موارد زیر فایده ندارد:
۱- چندین نفر شهادت بدهند که در یک شهر دیده اند و چندین نفر که همانند آنها هستند در همان شهر نبینند.
۲- حاکم شرع (مرجع تقلید دیگری) حکم به اول ماه کند.
۳- ثبوت نزد مراجع دیگر که فتوای آنها کاملا مطابق با موارد فوق نباشد. زیرا ممکن است به علت اختلاف در فتوا اول ماه برای آنها ثابت شده و پر واضح است که مقلد باید از مرجع تقلید خود در این مسأله تقلید نماید.
۱۰ پرسش: آیا تحقیق درباره ظهور ماه رمضان در افق واجب است؟
پاسخ: تحقیق واجب نیست و اگر بخواهد روزه بگیرد می تواند به نیت ماه شعبان بگیرد مگر اینکه در میان روز ماه رمضان ثابت شود که در اینصورت از نیت خود عدول کند به ماه رمضان.
برای ارسال سوال جدید اینجا را کلیک کنید
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français