پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

بسمه تعالی
رؤیت هلال ماه شوال در شامگاه امروز سه شنبه 29 ماه مبارک رمضان با چشم غیر مسلح ثابت شد، بنابراین فردا چهارشنبه اول ماه شوال و روز عید سعید فطر است.
ان شاء الله بر همه مسلمانان مبارک باشد.
دفتر آقای سیستانی (مد ظله)

کتب فتوایی » توضیح المسائل جامع جلد (3)

آثار حکم به حجر ← → 4. مفلّس (ورشکسته) / معنای مفلّس

شرایط حکم به محجوریّت ورشکسته

مسأله 1665. حاکم شرع تنها با وجود شرایط ذیل می‌تواند فرد را محجور (ممنوع از تصرّف) نماید:
1. بدهی‌های او، شرعاً ثابت شده باشد.[1]
2. دارایی‌های او[2] اعم از عین،[3] منفعت،[4] حقّ،[5] طلب‌هایی که از دیگران دارد و مانند آن، به غیر از مستثنیات دین[6] کمتر از بدهکاری‌هایش باشد.
3. بدهی‌های او بدون مدّت بوده یا موعد پرداخت آن فرا رسیده باشد؛
شایان ذکر است، اگر بدهی‌ها از نظر زمان و سررسید متفاوت باشند، فرد در صورتی محجور می‌شود که بدهی‌هایی که زمان پرداختش رسیده، بیش از دارایی‌های او باشد.
4. همۀ طلبکاران یا بعضی از آنان - با توضیحاتی که در مسألۀ بعد ذکر می‌شود - از حاکم شرع بخواهند که او را محجور کند.
بنابراین، حاکم شرع بدون درخواست طلبکاران یا به درخواست خود بدهکار، نمی‌تواند حکم حَجْر وی را صادر نماید؛ مگر اینکه حاکم شرع ولیّ طلبکار محسوب شود، مانند یتیم یا مجنونی که ولیّ شرعی دیگری ندارد و محجور شدن بدهکار، به مصلحت آن یتیم یا مجنون باشد.
مسأله 1666. اگر بعضی از طلبکاران درخواست صدور حکم حَجْر برای بدهکار نمایند، حاکم شرع در صورتی می‌تواند او را محجور کند که اموال بدهکار به اندازۀ طلب درخواست‌کنندگان حَجْر نباشد.

[1]. شایان ذکر است، سود قرض و خسارت تأخیر تأدیۀ دین یا وجه التزام بابت تأخیر در پرداخت دین ربا محسوب شده و جزء بدهی شرعی محسوب نمی­شود.
[2]. بنابراین، اموالی که شرعاً متعلّق به دیگران است مانند مال ودیعه یا عاریه یا وقف، ارتباطی با حکم محجوریّت ندارد.
[3]. مانند زمین، مغازه، ساختمان، کالا، پول، سهام.
[4]. مانند منفعت خانه یا مغازه‌ای که اجاره کرده و قابل واگذاری است.
[5]. منظور، حقوق مالی قابل نقل و انتقال همچون حقّ التحجیر و حقّ سرقفلی است؛ منظور از حقّ التحجیر در مسألۀ «1356» و حقّ سرقفلی در مسائل «609 و 610» ذکر شده است.
[6]. مستثنیات دین، در مسألۀ «901» ذکر شده است.
آثار حکم به حجر ← → 4. مفلّس (ورشکسته) / معنای مفلّس
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français