پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

بسمه تعالی
رؤیت هلال ماه شوال در شامگاه امروز سه شنبه 29 ماه مبارک رمضان با چشم غیر مسلح ثابت شد، بنابراین فردا چهارشنبه اول ماه شوال و روز عید سعید فطر است.
ان شاء الله بر همه مسلمانان مبارک باشد.
دفتر آقای سیستانی (مد ظله)

کتب فتوایی » توضیح المسائل جامع جلد (4)

راهکار سوم: «افزایش مدّت قرارداد در عقود مبادله­ای» ← → نمونه جدول مصالحه

راهکار دوم: «افزایش نرخ سود در عقود اسلامی (غیر قرض)»

مسأله 1535. اگر فرد کالایی را نسیه بفروشد، می­تواند قیمت (ثمن) معاملۀ نسیه را - با در نظر گرفتن مقدار زمانی که احتمال تأخیر در پرداخت قیمت می­رود - افزایش دهد و خریدار در ضمن معامله شرط کند که وکیل باشد تا چنانچه بدهی نسیه را به موقع پرداخت نمود، ذمّۀ خویش را از پرداخت مبلغ اضافه ابراء نماید.
برای این مقصود، می­توان جدولی نیز مشابه جدول راهکار اول در مسألۀ «1533» تنظیم نمود.
شایان ذکر است، شیوۀ مذکور اختصاص به معاملۀ نسیه ندارد و می­توان از آن در سایر عقود (غیر قرض) نیز استفاده نمود.[1]
مسأله 1536. راهکار ذکر شده در مسألۀ قبل، در مورد تسهیلات بانکی (غیر از قرض‌الحسنه)[2] نیز قابل استفاده است؛
به این صورت که بانک می‌تواند نرخ سود «عقود مبادله‌ای» و سهم سود «عقود مشارکتی»[3] را - با پیش بینی حدّاکثر زمان تأخیر متقاضی تسهیلات در پرداخت اقساط بانکی - افزایش دهد؛
سپس در ضمن عقد متعهّد شود،[4] چنانچه مشتری اقساط مذکور را در سررسید مقرّر پرداخت نمود، بانک سهم سود اضافه را در عقود مبادله­ای به نفع مشتری ابراء ذمّه کرده و در عقود مشارکتی با بخشش یا صلح مجّانی به وی تملیک نماید؛
بانک می­تواند برای انجام این ابراء ذمّه یا بخشش به فرد متقاضی تسهیلات و مصالحه، وکالت بدهد.

[1]. توضیح بیشتر در این زمینه، از مسأله بعد فهمیده می­شود.
[2]. در مورد قرض‌الحسنه، بنابر احتیاط واجب نمی­توان از این شیوه استفاده کرد.
[3]. «عقود مبادله­ای» مثل فروش اقساطی، مرابحه، معاملات سلف، اجاره به شرط تملیک، خرید دین و «عقود مشارکتی» مثل مشارکت مدنی، مشارکت حقوقی، مضاربه، مزارعه، مساقات می­ باشد.
[4]. در تسهیلات «جُعاله» با توجّه به اینکه جعاله از ایقاعات محسوب می­شود و شرط ضمن آن لازم الوفاء نیست، می­توان با قراردادن شرط مذکور در ضمن عقد دیگری مثل صلح از شیوه مذکور استفاده نمود.
راهکار سوم: «افزایش مدّت قرارداد در عقود مبادله­ای» ← → نمونه جدول مصالحه
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français