پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

کتب فتوایی » مناسک حج

وقوف در مشعر الحرام ← → احرام حج

وقوف در عرفات

دوّم : از واجبات حج تمتع وقوف در عرفات با قصد قربت و اخلاص است، و مراد از وقوف حضور در عرفات است، خواه سواره و خواه پیاده، و خواه آرام و خواه در حال حرکت .
مسأله 365 : حدود عرفات عبارتند از دشتهاى ( عرنه ) و ( ثویة ) و ( نمرة ) تا ( ذى المجاز )، از ( مأزمین ) تا آخرین جاى وقوف، و خود اینها حدود عرفات می باشند و جزء موقف نیستند .
مسأله 366 : ظاهر این است که کوه ( رحمة ) جزء موقف است، ولى افضل ایستادن در دامنه کوه از طرف چپ آن است .
مسأله 367 : وقوف باید از روى قصد و اراده باشد،
و اگر در اوّل وقت وقوف مثلاً، آن را قصد کند و بعد
از آن بخواهد یا بیهوش شود تا آخر وقت، کفایت می‌کند، و اگر بدون اینکه قصد وقوف کرده باشد در تمام وقت در حال خواب یا بیهوش باشد، وقوف از او حاصل نشده است، و امّا اگر قصد وقوف کرده ولى در تمام وقت یا خواب و یا بیهوش باشد، کفایت این وقوف مورد اشکال است .
مسأله 368 : واجب است روز نهم ذى الحجه از اوّل ظهر تا غروب در عرفات باشد، ولى واجب بودن وقوف از اوّل ظهر مبنى بر احتیاط است، و اظهر این است که جایز است آن را از اوّل ظهر به مقدار انجام یک غسل و خواندن نماز ظهر و عصر پشت سر هم به تأخیر اندازد .
و وقوف در تمام وقت یاد شده اگرچه واجب است و کسى که آن را اختیاراً ترک کند گناهکار است، ولى جزء ارکان نیست، یعنى اینکه اگر وقوف را در مقدارى از وقت ذکر شده بجا نیاورد حجش باطل نمی‌شود .
آرى اگر از روى اختیار وقوف را به طور کامل ترک نماید حجش باطل می‌شود، بنابراین رکن از وقوف عبارت است از مختصرى وقوف .
مسأله 369 : کسى که وقوف اختیارى عرفات را درک نکند، ـ یعنى وقوف در روز ـ به علت فراموشى باشد و یا ندانستن حکم شرعى، اگر کوتاهى در یاد گرفتن آن نداشته، و یا عذر دیگرى، واجب است وقوف اضطرارى را انجام دهد ـ یعنى وقوف در مقدارى از شب عید ـ و در صورت درک وقوف اضطرارى حج صحیح خواهد بود، ولى اگر آن را عمداً ترک کند حج باطل خواهد شد .
این در صورتى است که بتواند وقوف اضطرارى را به گونه اى انجام دهد که بتواند قبل از طلوع آفتاب در مشعر باشد، ولى اگر ترس آن را داشته باشد که به علت وقوف اضطرارى به وقوف مشعر در وقت ذکر شده نرسد، واجب است به وقوف در مشعر اکتفا کند، و حجش صحیح است .
مسأله 370 : بیرون رفتن از عرفات قبل از غروب آفتاب از روى عمد و با دانستن حکم آن حرام است، ولى حج را باطل نمی‌کند، و در صورتى که دوباره برگردد به عرفات چیزى بر او واجب نیست، ولى اگر برنگردد باید یک شتر کفاره بدهد و آن را در روز عید قربان بکشد، و احوط این است که آن را در منى بکشد نه مکه، و اگر نتواند این کفاره را بدهد باید هیجده روز روزه بگیرد، یا در مکه و یا در راه برگشتن و یا نزد اهل و عیالش، و احوط و اولى این است که آنها را پشت سر هم بگیرد .
و این حکم در مورد کسى که از روى فراموشى
و یا ندانستن حکم از عرفات بیرون رفته، نیز جارى
است، بنابراین پس از دانستن حکم و یا به یاد آمدن باید برگردد، و اگر در این دو صورت برنگردد، بنا بر احوط باید کفاره بدهد .
مسأله 371 : از آنجا که برخى از واجبات حج، مانند وقوف در عرفات و مشعر و رمى جمرات و شب ماندن در منى، باید در روزها و شب‌های بخصوصى از ماه ذى الحجه الحرام بجا آورده شوند، بنابراین بر مکلف واجب است که راجع به دیدن هلال این ماه تحقیق کند، تا اینکه بتواند مناسک حج خود را در وقت هایش انجام دهد .
و در صورتى که هلال نزد قاضى اماکن مقدسه ثابت شود و بر طبق آن حکم کند، ولى بر طبق ضوابط شرعى نباشد، در این صورت بعضى فرموده اند : اگر مکلف احتمال مطابقت حکم را با واقع بدهد، حکم او در حق چنین مکلفى حجت است، و باید از او متابعت کند و آثار ثبوت شرعى هلال را در آنچه که مربوط به حجش می‌شود، مانند وقوف در عرفات و مشعر و غیر این دو، جارى و عمل کند، پس اگر عمل کرد حجش صحیح و اگرنه باطل خواهد بود.
بلکه بعضى فرموده اند : پیروى از حکم او حتى در صورت یقین به عدم مطابقت نیز کفایت می‌کند، در صورتى که تقیه اقتضاى پیروى از حکم او را داشته باشد.
ولى هر دو فرمایش در نهایت اشکال است، و بنابراین اگر براى مکلف ممکن شود که اعمال حج را در اوقات مخصوص خود بر طبق ضوابط شرعى در باب ثبوت هلال بجا آورد، و آنها را به¬همین صورت بجا آورد، بنا بر اظهر حجش صحیح است در تمام صورتهاى مسأله، و اگر آنها را به‌صورت یادشده بجا نیاورد، اگرچه به علت عذرى باشد، پس اگر از نظر و حکم قاضى نیز در وقوف در عرفات و مشعر پیروى نکرد، شکى در باطل بودن حجش نیست ولى اگر از او پیروى کند صحت حج او مورد اشکال است.
وقوف در مشعر الحرام ← → احرام حج
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français