پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

کتب فتوایی » مناسک حج

مصرف قربانى حج تمتع ← → 1ـ رمى جمره عقبه

2ـ کشتن گاو یا گوسفند یا شتر در منی

پنجم : از واجبات حج تمتع قربانى کردن است، و در
آن قصد قربت و اخلاص معتبر است، و آنکه آن را بر روز عید مقدّم ندارد، مگر براى کسى که ترس دارد، که براى چنین شخصى جایز است آن را در شب انجام دهد، و بنا بر احتیاط باید آن را پس از رمى جمره عقبه بجا آورد، ولى اگر آن را به علت ندانستن حکم شرعى یا فراموش نمودن آن، مقدّم نمود، کفایت می‌کند و لازم نیست آن را دوباره بجا آورد.
و واجب است که کشتن گاو و یا گوسفند یا شتر در منى باشد، و اگر ممکن نباشد به علت زیاد بودن حجاج و گنجایش نداشتن منى براى همه آنها، بعید نیست کشتن در وادى محسّر نیز جایز باشد، اگرچه احوط ترک آن است مگر آنکه بداند که نمی‌تواند در منى تا آخرین روز روزهاى تشریق ـ یعنى روزهاى یازدهم و دوازدهم و سیزدهم ـ قربانى کند.
مسأله382 : احتیاط این است که قربانى کردن در روز عید باشد، اگرچه اقوى این است که می‌تواند در روزهاى تشریق نیز قربانى کند، و احتیاط این است که در شب قربانى نکند، حتى شب روزهاى تشریق مگر براى کسى که ترس دارد که براى او جایز است در شب قربانى کند.
مسأله383 : یک قربانى فقط براى یک شخص کفایت می‌کند، در صورتى که شخص تمکن از تهیه یک قربانى براى خود مستقلاً داشته باشد، و امّا اگر تمکن از آن را نداشته باشد، حکم این صورت در مسأله(396) خواهد آمد.
مسأله384 : واجب است قربانى شتر یا گاو و یا گوسفند باشد، و شتر در صورتى کفایت می‌کند که پنج سال را تمام و وارد سال ششم شده باشد، و گاو و بز در صورتى کفایت می‌کند که بنا بر احتیاط سال دوم را تمام و وارد سال سوم شده باشند، و گوسفند در صورتى کفایت می‌کند که هفت ماه را تمام و وارد ماه هشتم شده باشد، و احتیاط این است که سال اوّل را تمام و وارد سال دوّم شده باشد.
و در صورتى که پس از کشتن براى شخص معلوم شود که قربانى داراى سنّ معتبر نبوده، کفایت نمی‌کند و باید از نو قربانى کند.
و در قربانى معتبر است اعضاى بدنش سال باشد، بنابراین حیوانى که یک چشم ندارد یا لنگ یا گوش بریده یا شاخ داخلى آن شکسته (که عبارت است از شاخ سفید
و کوچکى که در درون شاخ معمولى حیوان قرار دارد) است، و مانند آن، کفایت نمی‌کند و اظهر این است که قربانى اختِه شده نیز کفایت نمی‌کند، مگر اینکه تهیه غیر اخته ممکن نباشد. و همچنین معتبر است از نظر عرفى
لاغر نباشد، و احوط و اولى این است که مریض نباشد و رگهاى بیضتین آن کوبیده نباشند و بیضتین آن نیز هم کوبیده نباشند، و آنقدر پیر نباشد که مغز استخوانهایش آب شده باشد.
ولى اگر گوش آن شکافته یا سوراخ باشد اشکالى ندارد، اگرچه احوط این است که گوشش سالم از این دو عیب باشد، و احوط و اولى این است که در اصل خلقتش بى شاخ و دُم نباشد.
مسأله385 : اگر قربانى را به اعتقاد سالم بودن خرید و پس از پرداخت قیمت آن معلوم شد که معیوب است، ظاهراً اکتفا به آن جایز است.
مسأله386 : اگر گاو یا گوسفند یا شتر سالم در روزهاى قربانى (روز دهم، یازدهم، دوازدهم، سیزدهم) نیافت، احتیاط این است که هم حیوان معیوب را قربانى کند هم روزه بجاى قربانى بگیرد.
و همچنین اگر توانائى قیمت معیوب را فقط داشته باشد، و در صورت که در باقى ماه ى الحجّه بتواند قربانى سالم را تهیه کند، احتیاط این است که آن را به آن دو که گفته شد ضمیمه کند.
مسأله387 : اگر قربانى را به اعتقاد چاق بودن خرید، و بعد معلوم شد لاغر است، براى او کفایت می‌کند، قبل از کشتن لاغر بودنش معلوم شود یا بعد از آن.
ولى اگر خود گوسفندى مثلاً داشت و به اعتقاد چاق بودن، آن را قربانى کند، و بعداً معلوم شود که لاغر بوده بنا بر احتیاط کفایت نمی‌کند.
مسأله388 : اگر پس از قربانى کردن شک کند قربانى داراى شرایط لازمه بوده یا نه، توجّهى به شک خود نکند، و ازجمله موارد این مسأله آن است که پس از قربانى کردن شک کند که آیا در منى قربانى کرده یا نه.
و امّا اگر شک کند قربانى کرده یا نه، پس اگر شک بعد از گذشتن از محلّ عمل مشکوک باشد، مانند اینکه پس از کوتاه کردن موى یا تراشیدن موى سر شک کند، توجهى به شک خود نکند، و اگر قبل از آن باشد، باید آن را انجام دهد.
و اگر شک کند قربانى که تهیه کرده لاغر است یا نه، و آن را با قصد قربت و به امید لاغر نبودن بکشد، و پس از کشتن معلوم شود لاغر نبوده به همان اکتفا کند.
مسأله389 : اگر قربانى سالم جهت حج تمتع خرید، و پس از آن مریض شد یا عضوى از آن شکست یا عیب دیگرى پیدا کرد، اکتفا به آن مورد اشکال است، بلکه نمی شود به آن اکتفا کرد، و احتیاط این است که آن را نیز بکشد، و اگر آن را فروخته است قیمتش را صدقه دهد.
مسأله390 : اگر قربانى را خرید و پس از آن گم شد و آن را نیافت، و ندانست که آن را از طرف او کشته باشند، واجب است قربانى دیگرى را بجاى آن تهیه کند، پس اگر گم شده را قبل از قربانى کردن دوّم پیدا کند، باید آن را قربانى کند، و امّا قربانى دوّم مخیر است که آن را قربانى کند یا نکند، و مانند بقیه اموالش می‌باشد، ولى احوط و اولى آن است که آن را نیز قربانى کند، و اگر گم شده را پس از قربانى کردن دوّم یافت، بنا بر احتیاط باید گم شده را نیز قربانى کند.
مسأله391 : اگر کسى مثلاً گوسفندى را بیابد و بداند که قربانى است که صاحبش آن را گم کرده، جایز است آن را از طرف صاحبش قربانى کند، و در صورتى که صاحبش این را بداند، به¬همین می‌تواند اکتفا کند، و احتیاط این است که یابنده آن را قبل از قربانى کردنش تا عصر روز دوازدهم معرّفى کند.
مسأله392 : کسى که در روزهاى قربانى با اینکه قیمت قربانى را دارد، نتواند آن را تهیه کند، احتیاط این است که هم روزه بجاى آن بگیرد و هم در باقى مانده ماه ذى الحجّه در صورتى که ممکن باشد، قربانى کند، اگرچه به وسیله امانت گذاشتن قیمت آن نزد شخص مورد اطمینانش تا با آن قربانى را تهیه و قبل از انتهاى ماه ذى الحجّه قربانى کند، و اگر ماه گذشت و تهیه نشد در سال آینده براى او قربانى کند، و بعید نیست جایز باشد به همان روزه اکتفا کند، و با گذشتن روزهاى تشریق قربانى از او ساقط شود.
مسأله393 : اگر نتواند نه قربانى و نه قیمت آن را تهیه کند، بجاى آن ده روز روزه بگیرد، که سه روز آن در ماه ذى الحجّه باشد، و احتیاط این است که روزهاى هفتم، هشتم، و نهم ذی الحجه باشد، وقبل از آنها نباشد ـ و هفت روز باقیمانده را پس از برگشتن به وطن بجا آورد، و کفایت نمی‌کند این هفت روز را در مکه و یا در راه بازگشت به وطن بجا آورد .
و در صورتى که به وطن برنگردد و در مکه باقى بماند، واجب است صبر کند تا اینکه همسفرانش به وطن برگردند، یا یک ماه بگذرد، آنگاه روزه بگیرد.
و سه روز اوّل را باید پشت سر هم روزه بگیرد، ولى هفت روز بعد را پشت سر هم بودنشان لازم نیست، اگرچه احوط است. همچنان که سه روز اوّل را باید پس از احرام عمره تمتع بجا آورد، و قبل از آن کفایت نمی‌کند.
مسأله394 : مکلفى که باید سه روز در حج روزه بگیرد اگر موفّق نشود همه سه روز را پیش از روز عید بجا آورد، بنا بر احتیاط کفایت نمی‌کند آنها را در روز هشتم و نهم و یک روز دیگر پس از برگشت از منى بگیرد، و افضل این است که پس از سپرى شدن روزهاى تشریق این سه روز را روزه بگیرد، اگرچه جایز است که پس از سپرى شدن روزهاى تشریق این سه روز را روزه بگیرد، اگرچه جایز است که از روز سیزدهم شروع کند، در صورتى که قبل از آن از منى برگشته باشد، بلکه بنا بر اظهر اگرچه در خود روز سیزدهم برگشته باشد.
و احوط و اولى این است که پس از سپرى شدن روزهاى تشیریق فوراً شروع به روزه گرفتن آن سه روز کند، و آن را بدون عذر به تأخیر نیندازد.
و در صورتى که پس از برگشتن از منى نتواند روزه بگیرد، آن سه روز را در راه بازگشت و یا در خود وطن بگیرد، ولى احوط و اولى این است که همه سه روز و هفت روز را ـ در این صورت ـ با هم نگیرد، و اگر سه روز روزه نگرفت تا اینکه ماه محرّم رسید، دیگر واجب نیست روزه بگیرد، و واجب است در سال آینده قربانى کند.
مسأله395 : کسى که نتوانست قربانى یا قیمت آن را تهیه کند، و سه روز را در حج روزه گرفت، و پس از آن توانست قبل از گذشتن روزهاى قربانى آن را تهیه کند، بنا بر احتیاط واجب است قربانى کند.
مسأله396 : اگر به تنهایى نتواند قربانى را تهیه کند، ولى بتواند با شخص دیگرى در تهیه آن شرکت کند، احتیاط این است که هم قربانى شراکتى را انجام دهد و هم روزه را به ترتیبى که ذکر شد بگیرد.
مسأله397 : اگر کسى را نائب خود جهت قربانى کردن قرار دهد، و پس از آن شک کند که آیا از طرف او قربانى کرده یا نه، بنا را بر قربانى نکردن بگذارد، و در صورتى که خبر دهد قربانى کرده ولى خبرش مفید
اطمینان نباشد، اکتفا به آن اشکال دارد.
مسأله398 : شرایطی را که براى قربانى ذکر کردیم، در کفاره معتبر نیست، اگرچه احوط در آن رعایت آن شرایط است.
مسأله399 : واجب نیست خود شخصى که قربانى یا کفاره بر او واجب شده آن را بکشد، بلکه جایز است شخص دیگرى را حتى در حال اختیار نائب بگیرد، و باید نیت کشتن از نائب حاصل شود، و واجب نیست شخصى
که بر او قربانى یا کفاره واجب شده نیت کند، اگرچه احوط این است که او نیز نیت کند، و باید نائب مسلمان باشد.
مصرف قربانى حج تمتع ← → 1ـ رمى جمره عقبه
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français