پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

کتب فتوایی » مناسک حج

حج اِفراد ← → اقسام حج

حج تمتع

مسأله 147 : حج تمتع عبارت از دو عبادت است، که نام عبادت اول عمره و نام عبادت دوم حج است، و گاهى حج تمتع را بر عبادت دوم تنها مى گویند . و واجب است عمره را در حج تمتع پیش از حج به جا آورد .
مسأله 148 : در عمره تمتع پنج چیز واجب است :
اول : احرام از یکى از میقاتها، و تفصیل آنها خواهد آمد .
دوم : طواف دور خانه خدا .
سوم : خواندن نماز طواف .
چهارم : سعى ( رفت و آمد ) بین صفا و مروه، که نام دو جاى معین در جنب مسجد الحرام است .
پنجم : تقصیر، یعنى گرفتن مقدارى از موى سر یا ریش یا شارب (سبیل) .
و هنگامى که شخص تقصیر را انجام دارد از احرام بیرون رفته، و چیزهایى که به جهت احرام بر او حرام شده بود حلال می‌شود .
مسأله 149 : بر مکلف واجب است با نزدیک شدن روز نهم ذى الحجه الحرام خود را براى اعمال حج آماده و مهیا نماید .
و واجبات حج سیزده چیز است، که عبارتند از :
اول : بستن احرام از مکه به تفصیل و شرحى که خواهد آمد .
دوم : وقوف ( بودن ) در عرفات در روز نهم ذى الحجه الحرام، پس از گذشت مقدار انجام غسل و خواندن نماز ظهر و عصر پشت سر هم، از زوال آفتاب تا غروب آن .
و عرفات نام جایی است در چهار فرسخى مکه.
سوم : بودن در مزدلفه ( مشعر ) که بین عرفات و مکه است مقدارى از شب عید قربان ( دهم ذى الحجه ) تا اندکى قبل از طلوع آفتاب، و مزدلفه نام مکانى است بین عرفات و مکه .
چهارم : رمى جمره عقبه ( زدن سنگریزه ) در منى روز عید قربان، و منى تقریباً یک فرسخ تا مکه فاصله دارد .
پنجم : قربانى کردن گاو و گوسفند یا بیشتر(شتر) روز عید در منى ، یا روزهاى تشریق که عبارتند از روزهاى یازدهم و دوازدهم و سیزدهم .
ششم : تراشیدن سر، یا گرفتن مقدارى از موى سر یا ریش یا شارب (سبیل) در منى، و به این عمل آنچه به سبب احرام بر وى حرام شده بود حلال می‌شود . مگر زن و بوى خوش، و همچنین شکار بنا بر احتیاط .
هفتم : طواف زیارت خانه خدا پس از بازگشت به مکه .
هشتم : به جا آوردن نماز طواف .
نهم : سعى ( رفت و آمد ) بین صفا و مروه، و با این عمل بوى خوش نیز حلال می‌شود.
دهم : طواف نساء .
یازدهم : به جا آوردن نماز طواف نساء، و با این عمل زن نیز حلال می‌شود .
دوازدهم : بیتوته (ماندن شب) در منى شب یازدهم و شب دوازدهم، بلکه و همچنین شب سیزدهم در بعضى از صورتها که بیانش می‌آید .
سیزدهم : رمى سه جمره (اولى و وسطى و عقبه) در روز یازدهم و دوازدهم، بلکه در روز سیزدهم نیز بنا بر اظهر، در صورتى که شب سیزدهم را در منى مانده باشد .
مسأله 150 : در حج تمتع چند چیز شرط است :
اول : نیت، که قصدش این باشد که حج تمتع را به جا می‌آورد، پس اگر نیت حج دیگرى نمود یا در نیت حج تمتع تردید داشت، حجش صحیح نخواهد بود.
دوم : آنکه عمره و حج هر دو با هم در ماههاى حج (شوال و ذی العقده و ذی الحجه) باشد، پس اگر یک جزء از عمره را قبل از ماه شوال به جا آورده باشد عمره اش صحیح نخواهد بود .
سوم : آنکه عمره و حج در یک سال به جا آورده شوند پس اگر عمره را به جا آورد و حج را تا سال بعد به تأخیر اندازد، حج تمتع صحیح نخواهد بود، و فرقى نیست در این حکم بین اینکه تا سال بعد در مکه بماند یا آنکه به وطن خود مراجعت نموده و دوباره به مکه بیاید، همچنان که فرقى نیست بین اینکه بعد از عمره به تقصیر از احرام بیرون آید یا تا سال آینده در احرام خود باقى بماند .
چهارم : آنکه احرام حج در حال اختیار از خود مکه باشد، و بهترین موضع مکه مسجد الحرام است، و چنانچه نتواند به علت عذرى که داشته باشد از خود مکه احرام ببندد، از هر جا که بتواند باید محرم شود .
پنجم : آنکه مجموع اعمال عمره تمتع و حج تمتع را یک نفر انجام دهد از طرف یک نفر، پس اگر دو نفر براى انجام حج تمتع از طرف مرده یا زنده اى اجیر شوند که یکى عمره و دیگری حج را انجام دهد، صحیح نخواهد بود، و همچنین اگر یک نفر حج نماید و عمره را به جاى شخصى و حج را به جاى شخص دیگری انجام دهد، صحیح نخواهد بود .
مسأله 151 : اگر مکلف اعمال عمره تمتع را به جا آورد، بنا بر احوط جایز نیست براى کارى غیر از اعمال حج از مکه بیرون برود، مگر آنکه بیرون رفتنش جهت انجام کارى باشد اگرچه آن کار غیر ضرورى باشد، و ترس از اینکه اعمال حجش فوت گردد نداشته باشد، که در این صورت اگر بداند که می‌تواند به مکه برگردد و از آنجا احرام براى حج ببندد، اظهر جواز بیرون رفتنش از مکه بدون احرام است، و اگر نداند، از مکه احرام حج را بسته سپس براى کارى که دارد بیرون رود، و ظاهر این است که واجب نیست به مکه برگشته و از مکه رهسپار عرفات گردد، بلکه می‌تواند از جاى خود به عرفات رود .
و اگر کسى عمره تمتع را بجا آورد جایز نیست که حج را اختیاراً ترک کند، اگرچه حج استحبابى باشد، بلى اگر قدرت بر حج نداشته باشد، احوط این است که عمره تمتع انجام شده را مفرده قرار دهد سپس طواف نساء بجا آورد .
مسأله 152 : کسى که شروع به انجام اعمال عمره تمتع نموده بنا بر اظهر می‌تواند قبل از اتمام آنها از مکه بیرون رود، در صورتى که قدرت برگشتن به مکه را داشته باشد، اگرچه احوط ترک آن است .
مسأله 153 : مراد از بیرون رفتن از مکه بعد از انجام اعمال عمره که حرام شده، بیرون رفتن به جاى دیگر است، و اما قسمتهاى جدید شهر مکه که جزء آن شهر در حال حاضر به حساب می‌آیند در حکم قسمتهاى قدیمى شهر مکه میباشند، پس مانعى ندارد که حاجى پس از پایان
اعمال عمره به آنجاها برود، چه براى کارى باشد یا نباشد .
مسأله 154 : هرگاه پس از انجام اعمال عمره بدون احرام از مکه بیرون رود چنین حالتى دو صورت دارد :
اول : آنکه بازگشت وى به مکه پیش از تمام شدن
ماهى باشد که عمره در آن انجام داده، که در این صورت لازم است بدون احرام به مکه برگشته، و از مکه براى حج احرام بسته و به سوى عرفات برود .
دوم : آنکه بازگشت وى به مکه پس از تمام شدن ماهى باشد که عمره در آن انجام داده، و در این صورت لازم است براى برگشتن به مکه احرام عمره ببندد .
مسأله 155 : کسى که وظیفه‌اش حج تمتع است، اگر حج اِفراد یا قِران انجام دهد تکلیف حج از او ساقط نمی‌شود مگر آنکه پس از شروع در عمره تمتع وقتش به اندازه ای تنگ شود که نتواند عمره را تمام نموده و خود را به حج برساند، یعنى اگر خواسته باشد اعمال عمره را انجام دهد بیم آن برود که به حج نرسد، که در این صورت باید نیت خود را به نیت حج اِفراد تبدیل نموده و عمره را ترک و به حج رفته و بعد از حج عمره مفرده به جا آورد .و در تعیین میزان تنگى وقت که موجب عدول از تمتع به اِفراد می‌شود، بین فقها اختلاف است، و اظهر این است که عدول هنگامى واجب می‌شود که نتواند اعمال عمره را قبل از زوال آفتاب روز عرفه به اتمام برساند، و اما اگر بتواند قبل از آن به انجام برساند، چه در روز ترویه – یعنى هشتم ذی الحجه- و چه بعد از آن، پس جواز عدول خالی از اشکال نیست .
مسأله 156 : کسى که وظیفه وى حج تمتع است، چنانچه پیش از احرام بستن براى عمره بداند که تا پیش از زوال آفتاب روز عرفه نمی‌تواند اعمال عمره را به اتمام برساند، عدول او به حج اِفراد و یا قِران مجزى و کافى نیست بلکه واجب است حج تمتع را بعداً انجام دهد، در صورتى که حج بر ذمه او مستقر شده باشد .
مسأله 157 : هرگاه در سعه وقت برای عمره تمتع احرام بست و طواف و سعى خود را عمداً تا زوال آفتاب روز عرفه به تأخیر انداخت، عمره وى باطل است و بنا بر اظهر نمی‌تواند به حج اِفراد عدول نماید، اگرچه احوط این است که اعمال حج اِفراد را به قصد رجاء انجام دهد، بلکه احوط این است که طواف و نماز آن و سعى و حلق یا تقصیر در عمره اش را به قصد اعم از حج اِفراد و عمره مفرده به جا آورد
حج اِفراد ← → اقسام حج
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français