پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی

پرسش و پاسخ » خمس

۱ پرسش: من کاسبم سال هاست کار می کنم ولی تابه حال خمس ام را حساب نکردم
سال خمسی من کی است؟
چه چیزهایی باید هر سال حساب کنم؟
خمس سالهای قبل که تابه حال پرداخت نکردم چی؟
اگر یادم نباشد که مازاد سرمایه من در سالهای قبل چه مقدار بوده چیکار کنم؟
ابا بر وسایل شخصی (غیر از سرمایه کار) مانند ماشین، فرش، لباس، یا خانه شخصی که میخریم خمس تعلق می گیرد؟
پاسخ: اولین روز شروع به کار، سرسال شما است و هرسال در آن روز باید خمس آنچه را باقى مانده است بپردازید چه پول نقد باشد و چه مواد مصرفى، مانند آذوقه اى که باقى مانده و همچنین اثاث و لباس و مانند آن، اگر در سال اول خرید از آن استفاده نشده باشد. و نسبت به سالهاى گذشته که خمس نداده اید باید همین محاسبه را انجام دهید چـون آنچه سر سال بـاقى مى مانده و بدون پرداخت خمس مصرف نموده اید خمس آن در ذمه شما باقى است . و اگر مقدار خمسى که به ذمه است مشکوک بود نسبت به مقدار معلوم باید بپردازید هر چند تدریجا و نسبت به مقدار مشکوک بنا بر احتیاط واجب باید با وکیل مرجع مصالحه کنید به این صورت که اگر احتمال وجوب خمس در مبلغى ۵۰% باشد نصف خمس آن مبلغ را بپردازید . و اما خانه و اثاث و ماشین و سایر وسایل زندگى را اگر با درآمد سال خریده و استفاده نموده اید خمس ندارد.
۲ پرسش: با خریدن منزل جدید آیا بر منزل قدیم که قبلا در ان سکونت داشتیم خمس واجب است؟
پاسخ: منزلى که انسان در آن ساکن است و حد اقل در سال اول خمسى از آن بى نیاز نشده است خمس ندارد و اگر کسى منزل جدید تهیه کند و منزل سابق را نیز نگه دارد در صورتى که نیاز به تغییر مسکن فقط از جهت کوچک بودن منزل سابق باشد که نیاز او را برطرف نمى ساخته است باید از منزل نو به مقدار قیمت منزل کهنه خمس بدهد و اگر تغییر مسکن به دلیل خارج شدن منزل سابق از استفاده به دلیل ویرانى یا عدم تمکن از زندگى در آن منطقه یا هر سبب دیگر باشد خمس در منزل جدید واجب نیست مگر این که استفاده از منزل قدیم به صورتى دیگر ممکن باشد مثلا بتواند فرزند خود را در آنجا ساکن کند یا آن را اجاره دهد یا انبار قرار دهد که اگر این گونه استفاده کند بازهم خمس واجب نیست. ولى اگر با امکان استفاده آن را بدون دلیل رها کند باید همان مقدار خمس که گفته شد بپردازد.
۳ پرسش: قبلا من مستاجر بودم و در طی چند سال مثلا سال اول زمین خریدم و سال بعد مصالح ساخت منزل را خریدم و سالهای بعد کم کم خانه را ساختم آیا بر زمین و مصالح و خانه نیمه کاره که می ساختم خمس واجب است؟
پاسخ: اگر شما طبق عرف محل سکونت، ملزم به تهیه منزل مسکونى ملکى براى خانواده باشید به طورى اگر اکتفا به منزل استیجارى کنید ، عرف شما را نسبت به حقوق خانواده وتامین آینده آنها مقصر مى داند خمس بر زمین و مصالح و خانه نیمه کاره که در طی سالها ساخته شد واجب نیست.
۴ پرسش: آیا پولی که از بیمه می رسد و نیز حقوق بازنشستگی و یا دیه ای که در وسط سال دریافت می شود متعلق خمس است؟
پاسخ: اگر پول بیمه تا سر سال صرف در مؤونه نشود خمس تعلق می گیرد، ولی به دیه شرعی خمس تعلق نمی گیرد و نسبت به حقوق بازنشستگی اگر کسر بخشی از حقوق توسط دولت در دوران کارمندی به عنوان تملک دولت با موافقت کارمند باشد حقوق بازنشستگی خمس ندارد مگر پس از قبض مال وگذشتن یک سال تمام (وارد شدن به حساب کافی نیست).
ولی اگر کسر بخشی از حقوق توسط دولت به عنوان قرض باشد که آن را پس از بازنشستگی تدریجا می پردازد مقدار کسر شده خمس دارد ودر این صورت کارمند می تواند هر ماه به مقدار کسر شده ماهیانه را خمس بدهد و نیز می تواند همه حقوق دریافتی را خمس بدهد تا وقتی که تمام مبلغ کسر شده در طول دوران کارمندی پایان یابد.
۵ پرسش: آیا در منافع اموال صغیر و سفیه خمس واجب است؟
پاسخ: بله خمس دارد و وظیفه ولیّ اوست که باید خمس آنها را از اموالشان بدهد.
۶ پرسش: اگر شخصی از برخی اقلام مورد نیاز مثل لباس و زینب الات که استفاده شده است بی نیاز شود آیا خمس آنها واجب است؟
پاسخ: خمس آن لازم نیست.
۷ پرسش: چندین سال پیش با ۱۰۰ ملیون وام، خانه ای خریداری کردم، و در این چند سال در حال پرداخت اقساط آن وام هستم، آیا در این سال ها خمس بر من واجب است یا بخاطر اینکه مقروض هستم معاف از خمس می شوم؟
پاسخ: اگر در سال اول سکونت در آن خانه به اندازه کل وام سود داشتید، سر آن سال خمسی خمس بر شما لازم نیست هرچند وام خود را تصفیه نکردید.
و اگر در سال اول، کل سود کمتر از مقدار وام بود، مثلا ۱۰ ملیون سود داشتید، سر همان سال خمسی می توانید مقدار سود را از کل وامی که اقساط آن را پرداخت نکردید کسر کنید، و در فرض سؤال: اگر در سال دوم ۳۰ ملیون سود داشتید باز هم خمس بر شما واجب نیست.
و به طور کلی: می توانید در سال های خمسی بعدی هم باقی مانده وامی که هنوز اقساط آن را پرداخت نکردید و آن را در سال های قبل استثنا نکردید را از درآمد همان سال ها کسر کنید، البته به شرطی که در کل این سالها در خانه ساکن بوده باشید.
۸ پرسش: دانشجو که پدرش یا دانشگاه به او پول می دهند و همچنین خانم خانه داری که شوهرش به او پول می دهد و پس انداز می کند یا کسی که شغل ندارد ولی کسی هست که برای او پول می فرستد، ایا خمس باید بدهند یا خیر؟ چون شغل ندارند.
پاسخ: آنچه یک سال از تاریخ دریافت آن میگذرد و هزینه زندگی نشود خمس دارد.
۹ پرسش: مبلغی را که به عنوان ودیعه به مؤجر می دهیم، خمس دارد؟
مبلغی را که به عنوان ودیعه از مستأجر می گیریم، خمس دارد؟
پاسخ: در فرض اول سوال خمس دارد و اگر سر سال خمسی گرفتن ودیعه (قرض) ممکن نباشد باید در زمان دریافت فورا خمس آن را بدهید و در فرض دوم سوال خمس ندارد.
۱۰ پرسش: من کم کم خانه ای را ساختم ولی به علت داشتن قرضهای فراوان و اقساط وام، منزل را اجاره دادم تا بتوانم اقساطش را پرداخت کنم و بعدا در آن سکونت کنم، ایا خمس این منزل واجب است؟
پاسخ: اگر کسی نتواند برای خود مسکن تهیه کند مگر اینکه مبلغی را قرض یا وام بگیرد و با آن مسکن را طی چند سال بنا کند سپس با اجاره دادن مسکن قرضها یا اقساط خود را بازگرداند، پس چنانچه تهیه مسکن مناسب شأن او باشد (به نحوی که بدون آن نسبت به حق خانواده و آینده انها مقصر شمرده شود) خمس ندارد، و در غیر این صورت باید هر سال معادل اقساط پرداختی اصل وام یا قرض مصرف شده از قیمت فعلی خانه خمس داده شود.
برای ارسال سوال جدید اینجا را کلیک کنید
العربية فارسی اردو English Azərbaycan Türkçe Français